🖋سیدمحمدحسین هاشمیان

اگر کنش ظریف را در شرایط فعلی یک کنش سیاسی لحاظ کنیم یا یک کنش رسانه ای در برخورد با آن تفاوت ایجاد می شود.

کنش سیاسی از خاستگاه قدرت نشأت می گیرد.خواه قدرت حاکم یا قدرت گروه های فشاری که قبلاً در ساختار قدرت بر مصدر امور بوده اند. اما کنش رسانه ای خاستگاه اصلیش حوزه عمومی است. خواه مخاطب نخبگان باشد یا توده. هر چند ممکن است کنش رسانه ای اغراض سیاسی داشته باشد اما ذات و ماهیتش از یک کنش اولا و بالذات سیاسی متفاوت است. هر چند این دو کنش در موقعیت‌هایی کاملا در هم تنیده و هم سو عمل می کنند اما می توان بین این دو کنش ذاتا تمایز قایل شد.

با توجه به سابقه محمدجواد ظریف به عنوان وزیر خارجه دو دولت روحانی و آشپز برجام و نماد مذاکره با غرب با هر قیمت و هر شرایطی، عملا ظریف را نمی توان یک کنشکر رسانه ای قلمداد کرد. بلکه او نماینده گروه فشار سیاسی است که می کوشد با برساخت پنجره فرصت مذاکره ، عملا اراده سیاسی جریان متبوع و مطبوع خودش را از حاشیه به متن و حتی فرامنن بیاورد. نکته عجیب در این کنش سیاسی، ترجیح منافع شخصی و حتی نه الزاما حزبی بر منافع ملی است. لذا نمی توان نسبت به این کنش سیاسی در شرایط جنگی فعلی تغافل به خرج داد. چرا که او در مقام یک قدرت سیاسی در سایه می کوشد تا عملا برای حاکمیت تعیین تکلیف کرده و به دشمن پالس مثبت داده و چارچوب بازی و پازل دشمن را تکمیل کند. لذا قابل تغافل نیست. از این جهت کنش ظریف با کنش امثال زیباکلام و سریع القلم و فاضلی فرق اساسی دارد. اونجا به شرط اینکه کنش. موجب انشقاق در جامعه نشود جای تغافل است. اما در مورد ظریف باید خیلی هوشیار بود. کنش او بر هم زدن ساختار بازی است که با هزینه خون امام شهید و فرماندهان و مردم طراحی و تثبیت شده است.

اما اینکه نحوه مواجهه چه باشد رجوع به منطق قرآن کریم و سیره نبوی و علوی راهگشاست. در دو جای قرآن کریم می توان نحوه مواجهه با کنش سیاسی خلاف مصلحت جامعه اسلامی را استخراج کرد

نخست در سوره مبارکه احزاب آیه شصت، منطق مواجهه به سه گروه منافق. بیماردلان و مرجفون ترسیم شده است: تبعید یا حصر.

لئن لم ينته المنافقون والذين في قلوبهم مرض والمرجفون في المدينة لنغرينك بهم ثم لا يجاورونك فيها إلا قليلا

اگر منافقان و بیماردلان و مرجفون (کسانی که با اراجیف خود القای یاس و ترس می کنند) از کارشان دست برندارند تو را بر آنان مسلط کرده و به جز زمان اندکی در کنار تو باقی نخواهند ماند (از سرشان خلاص می شوید)

دوم در سوره مبارکه توبه آیه 118 و داستان جنگ تبوک و سرپیچی سه نفر از اصحاب برای همراهی با رسول خدا. مجازات رسول خدا بایکوت این سه نفر بود. احدی با ابن سه نفر سخن نگفت . تعبیر قرآن عجیب است:
وعلى الثلاثة الذين خلفوا حتى إذا ضاقت عليهم الأرض بما رحبت وضاقت عليهم أنفسهم

با سکوتی که زمین بر آن ها تنگ شد و جان شأن در تنگنا قرار گرفت.

سوم سیره امیرالمومنین علیه السلام نیز بر ضرورت حفظ وحدت و انسجام اجتماعی تأکید ویژه ای دارد تا جایی که حضرت می فرمایند اگر کسی وحدت را بر هم زد او را بکشید حتی اگر اون شخص تحت عمامه من علی باشد.
من دعا إلی هذا الشِعار فاقتلوه، ولو کان تحت عمامتی هذه.» ( خطبه 127).